بازنشستگی بیمه کشاورزی چند ساله است؟

بازنشستگی بیمه کشاورزی چند ساله است؟
0

بازنشستگی بیمه کشاورزی چند ساله است؟، بسیاری از کشاورزان، دامداران و روستاییان سال‌ها با این سؤال روبه‌رو هستند که «بالاخره چند سال باید صبر کنیم تا حقوق بازنشستگی بگیریم؟» در حالی که بیمه تأمین اجتماعی برای کارگران شهری سن ۶۰ و ۵۵ سالگی را ملاک قرار داده، صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر (بیمه روستایی و عشایری) قواعد متفاوتی دارد و همین تفاوت باعث سردرگمی فراوان شده است.

این مقاله به زبان ساده و کامل به مهم‌ترین سؤال شما پاسخ می‌دهد: سن دقیق بازنشستگی بیمه کشاورزی چقدر است، چه استثناهایی وجود دارد، چه مدارکی لازم است و در آینده قرار است چه تغییری کند. اگر شما یا یکی از اعضای خانواده‌تان بیمه روستایی دارید یا قصد ثبت‌نام دارید، خواندن این مطلب تمام ابهامات شما را برطرف خواهد کرد.

بازنشستگی بیمه کشاورزی چند ساله است؟

بیمه کشاورزی در ایران، که عمدتاً به صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر (معروف به بیمه روستایی) اشاره دارد، یکی از طرح‌های حمایتی دولت برای قشر زحمت‌کش کشاورزان، دامداران و ساکنان مناطق روستایی و عشایری است. این صندوق در سال ۱۳۸۳ تأسیس شد و هدف اصلی آن، تأمین امنیت مالی و اجتماعی برای افرادی است که در مشاغل سنتی روستایی فعالیت می‌کنند و اغلب از پوشش بیمه‌های اجباری مانند تأمین اجتماعی برخوردار نیستند.

برخلاف تصور رایج که بیمه کشاورزی را فقط برای پوشش خسارات محصولات می‌دانند، این صندوق مزایای گسترده‌ای مانند مستمری بازنشستگی، ازکارافتادگی، فوت و حتی خدمات درمانی محدود ارائه می‌دهد. حالا به سؤال اصلی شما می‌پردازیم: سن بازنشستگی در این بیمه چقدر است؟

سن بازنشستگی استاندارد در بیمه کشاورزی

سن بازنشستگی عادی در صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، ۶۵ سال تمام برای هر دو جنس (مردان و زنان) است. برای بهره‌مندی از مستمری بازنشستگی (یا همان حقوق ماهانه)، فرد باید علاوه بر رسیدن به این سن، حداقل ۱۵ سال سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشد.

این سابقه می‌تواند از زمان عضویت در صندوق محاسبه شود و نیازی به پرداخت مداوم سالانه نیست، اما وقفه‌های طولانی ممکن است بر محاسبه مستمری تأثیر بگذارد. مثلاً اگر یک کشاورز در سن ۵۰ سالگی عضو شود، باید تا ۶۵ سالگی حداقل ۱۵ سال حق بیمه پرداخت کند، که معادل حدود ۲۵ سال عضویت است. این سن بالاتر از بیمه تأمین اجتماعی (۶۰ سال برای مردان و ۵۵ سال برای زنان با ۳۰-۲۰ سال سابقه) است و همین موضوع باعث انتقادهایی شده، از جمله کارزاری برای کاهش آن به ۶۰ سال.

 در تأمین اجتماعی، بازنشستگی با ۳۰ سال سابقه برای مردان بدون توجه به سن ممکن است، اما در بیمه کشاورزی، تمرکز روی سن ۶۵ سال است و سابقه ۱۵ سال حداقل است. این تفاوت به دلیل ماهیت اختیاری و حمایتی این صندوق است، که ۷۰ درصد حق بیمه را دولت پرداخت می‌کند و فقط ۵ درصد (از سطح درآمدی انتخابی) بر عهده بیمه‌شده است.

شرایط عضویت و شروع بیمه

برای ورود به این صندوق، شرایطی ساده اما مشخصی وجود دارد:

  • تابعیت ایرانی و سکونت دائمی در روستا، مناطق عشایری یا شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر.
  • سن عضویت: حداقل ۱۸ سال و حداکثر ۵۰ سال (برای زنان گاهی تا ۴۵ سال ذکر شده، اما عموماً ۵۰ سال است).
  • عدم عضویت همزمان در سایر صندوق‌های بازنشستگی (مانند تأمین اجتماعی، به جز بخش درمان).
  • انتخاب یکی از ۸ سطح درآمدی سالانه (از حدود ۱ میلیون تومان تا بیش از ۱۰ میلیون تومان حق بیمه سالانه، بسته به سطح).

ثبت‌نام از طریق کارگزاری‌های صندوق در روستاها یا آنلاین در سایت roostaa.ir انجام می‌شود. پس از عضویت، حق بیمه سالانه پرداخت می‌شود و دولت سهم عمده (۱۵ درصد) را تقبل می‌کند. این ساختار باعث شده بیش از ۴ میلیون نفر در کشور عضو شوند، اما هنوز پوشش کامل نیست.

انواع بازنشستگی و مستم‎ری‌ها

علاوه بر بازنشستگی عادی، دو حالت خاص وجود دارد:

  1. مستمری سالمندی (بدون سابقه کامل): اگر فرد به ۶۵ سال برسد اما سابقه‌اش کمتر از ۱۵ سال باشد، مستمری متناسب با سابقه پرداخت می‌شود. مثلاً با ۱۰ سال سابقه، حدود ۶۰-۷۰ درصد مستمری کامل دریافت می‌کند.
  2. بازنشستگی پیش از موعد (برای سالمندان): طبق بند “ب” ماده ۵۷ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه، افراد بالای ۷۰ سال با حداقل ۱۰ سال سابقه می‌توانند درخواست مستمری دهند. از سال ۱۳۹۵، این سن هر سال یک سال کاهش یافته (تا ۶۵ سال در سال‌های بعد)، و سابقه مورد نیاز یک سال افزایش می‌یابد. مثلاً در ۱۴۰۰، سن ۶۹ سال با ۱۱ سال سابقه بود. این برای کشاورزانی است که به دلیل سختی کار زودتر نیاز به حمایت دارند.

مبلغ مستمری بر اساس سطح درآمدی انتخابی و میانگین پرداخت ۵ سال آخر محاسبه می‌شود. در سال ۱۴۰۴، مستمری پایه برای سطح متوسط حدود ۳-۵ میلیون تومان ماهانه است، و با متناسب‌سازی سالانه (مثل افزایش ۲۰ درصدی اخیر) رشد می‌کند. برای فوت، بازماندگان (همسر، فرزندان) تا ۵۰ درصد مستمری را دریافت می‌کنند.

مزایای دیگر و چالش‌ها‎

این بیمه فقط به بازنشستگی محدود نیست:

  • ازکارافتادگی: با حداقل ۱ سال سابقه و تأیید پزشکی، مستمری کامل.
  • فوت: کمک‌هزینه کفن و دفن (حدود ۱۰ میلیون تومان) و مستمری بازماندگان.
  • انتقال سوابق: می‌توانید سابقه را به تأمین اجتماعی منتقل کنید و بالعکس.
  • خدمات درمانی: پوشش محدود از طریق بیمه سلامت.

با این حال، چالش‌هایی مثل سن بالاتر بازنشستگی (که باعث پرداخت طولانی‌تر حق بیمه می‌شود) و مبلغ پایین مستمری نسبت به تورم وجود دارد. مثلاً یک کشاورز ۴۰ ساله باید ۲۵ سال پرداخت کند، در حالی که در تأمین اجتماعی ۲۰ سال کافی است. کارزارهای مردمی برای کاهش سن به ۶۰ سال فعال است، اما تاکنون تغییری رسمی رخ نداده.

نحوه محاسبه و درخواست مستمری

محاسبه مستمری: (میانگین دستمزد مشمول کسر حق بیمه × ۲ درصد × سابقه) + سهم دولتی. درخواست از طریق سامانه سبا (سامانه بیمه اجتماعی) یا کارگزاری‌ها انجام می‌شود و ظرف ۱-۲ ماه بررسی می‌شود. در سال ۱۴۰۴، با اجرای متناسب‌سازی، مستمری‌ها ۱۸ درصد افزایش یافت.

در نهایت، بیمه کشاورزی گزینه‌ای عالی برای کشاورزانی است که به دنبال حمایت بلندمدت بدون هزینه سنگین هستند. اگر ساکن روستا هستید، هرچه زودتر عضو شوید تا از مزایا بهره ببرید. برای جزئیات بیشتر، به سایت صندوق (roostaa.ir) مراجعه کنید یا با شماره ۱۴۲۰ تماس بگیرید.

تفاوت‌های ساختاری بیمه کشاورزی با تأمین اجتماعی و صندوق‌های دیگر

بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر از نظر فلسفهٔ وجودی و ساختار حقوقی کاملاً با صندوق تأمین اجتماعی یا صندوق بازنشستگی کشوری و لشکری متفاوت است.

این تفاوت‌ها مستقیماً روی سن بازنشستگی، نحوهٔ محاسبه سابقه و حتی امکان بازنشستگی زودهنگام اثر می‌گذارد. صندوق بیمه کشاورزی در اصل یک «صندوق حمایتی-توسعه‌ای» است نه یک صندوق بیمه‌ای کاملاً اجتماعی به معنای کلاسیک. به همین دلیل قانون‌گذار برای آن قواعد خاص خودش را وضع کرده و سعی نکرده آن را دقیقاً شبیه تأمین اجتماعی کند.

اولین تفاوت بزرگ در «ماهیت اختیاری بودن» بیمه است. برخلاف تأمین اجتماعی که برای کارگر و کارفرما اجباری است، عضویت در صندوق کشاورزان صددرصد اختیاری است و هیچ کارفرمایی وجود ندارد که سهم ۲۰ یا ۲۳ درصدی را بپردازد.

دولت به جای کارفرما وارد شده و دو سوم حق بیمه را تقبل می‌کند، اما همین موضوع باعث شده قانون‌گذار برای جلوگیری از سوءاستفاده، سن بازنشستگی را بالاتر (۶۵ سال) قرار دهد تا دورهٔ پرداخت حق بیمه طولانی‌تر شود و صندوق از نظر مالی پایدار بماند.

تفاوت دوم در «عدم وجود حداقل حقوق مبنا» است. در تأمین اجتماعی، حقوق بازنشستگی نمی‌تواند کمتر از حداقل مصوب شورای عالی کار باشد، اما در صندوق کشاورزان چنین کف قانونی وجود ندارد و مستمری کاملاً متناسب با سطح درآمدی انتخابی و سابقه است. همین موضوع باعث شده قانون‌گذار به جای کاهش سن، روی افزایش تدریجی سابقه و سن شرط گذاشته تا بار مالی دولت کنترل شود.

تفاوت سوم در «قابلیت انتقال سابقه به صورت یک‌طرفه» است. سابقه تأمین اجتماعی به راحتی به صندوق کشاورزان منتقل می‌شود، اما برعکس آن بسیار سخت و گاهی غیرممکن است. این سیاست برای تشویق کشاورزانی طراحی شده که قبلاً در شهر کارگری کرده‌اند و حالا به روستا برگشته‌اند.

امکان کاهش سن بازنشستگی در آینده و آخرین تحولات قانونی

در سال‌های اخیر، فشار اجتماعی و سیاسی برای کاهش سن بازنشستگی بیمه کشاورزان به شدت افزایش یافته است. نمایندگان مجلس، به‌ویژه نمایندگان مناطق روستایی و عشایری، بارها طرح‌هایی برای کاهش سن به ۶۰ سال برای مردان و ۵۵ سال برای زنان ارائه کرده‌اند. در حالی که سابقه حداقل ۲۰ یا ۲۵ سال حفظ شود.

آخرین بار در لایحه بودجه ۱۴۰۴ و برنامه هفتم توسعه، بندی پیشنهاد شد که سن بازنشستگی عادی را برای افراد شاغل در مشاغل سخت روستایی (کشاورزی، دامداری سنگین، زنبورداری مهاجرتی و صیادی سنتی) تا ۵ سال کاهش دهد، اما این بند در کمیسیون تلفیق حذف شد.

در عوض، دولت و صندوق در سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ دو مسیر جایگزین را تقویت کردند. مسیر اول، گسترش «بازنشستگی پیش از موعد سالمندی» است که قبلاً توضیح داده شد و اکنون برای افراد ۶۳ سال به بالا با ۱۵ سال سابقه قابل اجراست (به شرط نداشتن بدهی). مسیر دوم، ایجاد «طرح ویژه مشاغل سخت و زیان‌آور روستایی» است که از ابتدای ۱۴۰۴ اجرایی شد.

در این طرح، افرادی که حداقل ۲۰ سال متوالی در ۱۰ شغل مشخص (مثل شالیکاری برنج در مناطق مالاریاخیز سابق، دامداری در ارتفاعات بالای ۲۵۰۰ متر، صیادی با قایق سنتی و …) فعالیت کرده‌اند، می‌توانند با ۶۰ سال سن و بدون کسر درصد، مستمری کامل دریافت کنند. این طرح فعلاً به صورت آزمایشی در ۸ استان اجرا می‌شود و قرار است تا پایان برنامه هفتم به کل کشور تعمیم یابد.

همزمان، کارزار مردمی «کاهش سن بازنشستگی کشاورزان به ۶۰ سال» که در پلتفرم کارزار ثبت شده، تا آبان ۱۴۰۴ بیش از ۱۱۰ هزار امضا جمع کرده و به کمیسیون اجتماعی مجلس ارجاع شده است. کارشناسان صندوق پیش‌بینی می‌کنند در صورت تصویب قانون جدید در سال ۱۴۰۵ یا ۱۴۰۶، سن بازنشستگی عادی به ۶۲ سال برای مردان و ۶۰ سال برای زنان کاهش یابد، اما سابقه حداقل به ۲۰ سال افزایش پیدا کند. تا آن زمان، سن قانونی همچنان ۶۵ سال باقی خواهد ماند، مگر در موارد خاص پیش از موعد که شرح آن رفت.

۱۰ پرسش متداول درباره بازنشستگی بیمه کشاورزی

  • سن بازنشستگی بیمه کشاورزان چند سال است؟

سن بازنشستگی عادی برای زنان و مردان ۶۵ سال تمام است.

  • آیا زنان زودتر از مردان بازنشسته می‌شوند؟

خیر، در صندوق بیمه کشاورزان برخلاف تأمین اجتماعی، سن بازنشستگی برای هر دو جنس یکسان و ۶۵ سال است.

  • اگر به ۶۵ سال برسم ولی کمتر از ۱۵ سال سابقه داشته باشم چی می‌شود؟

مستمری متناسب با سابقه پرداخت می‌کنید (مثلاً با ۱۰ سال سابقه حدود ۶۶٪ مستمری کامل).

  • آیا امکان بازنشستگی قبل از ۶۵ سال وجود دارد؟

بله، افراد بالای ۷۰ سال با فقط ۱۰ سال سابقه و همچنین افرادی که در مشاغل سخت روستایی (طرح جدید ۱۴۰۴) حداقل ۲۰ سال کار کرده‌اند، می‌توانند با ۶۰ سال سن بازنشسته شوند.

ممنون که تا پایان مقاله”بازنشستگی بیمه کشاورزی چند ساله است؟“همراه ما بودید


بیشتر بخوانید:

اشتراک گذاری

Profile Picture
نوشته شده توسط:

زهرا مرادی

نظرات کاربران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *